Điểm mới về thủ tục tách hộ khẩu theo Luật Cư trú 2020

Điểm mới về thủ tục tách hộ khẩu của Luật Cư trú 2020 không có quá nhiều thay đổi so với trước đây, cụ thể các điểm mới đó bao gồm:

Câu hỏi của bạn:

     Thưa Luật sư, hiện nay tôi có một vấn đề muốn nhờ Luật sư giải đáp như sau:

     Theo tôi được biết thì sắp tới không còn sổ hộ khẩu giấy nữa, vậy trong trường hợp muốn tách hộ khẩu thì phải làm như thế nào, nếu bỏ số hộ khẩu giấy thì có phải là bỏ luôn việc tách hộ khẩu hay không.

Câu trả lời của Luật sư:

     Chào bạn, Luật Toàn Quốc cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi về điểm mới về thủ tục tách hộ khẩu, chúng tôi xin đưa ra quan điểm tư vấn về điểm mới về thủ tục tách hộ khẩu như sau:

Căn cứ pháp lý:

1. Tách hộ khẩu là gì?

     Luật Cư trú 2020 đã bỏ quy định về sổ hộ khẩu giấy nhưng những thông tin cần thiết vẫn được cập nhật trên Cơ sở dữ liệu về cư trú. Như vậy, về bản chất, Nhà nước vẫn quản lý dân cư theo từng hộ, chỉ là các thông tin đó được cập nhật và quản lý trên nền tảng số với nhiều tính năng vượt trội.

     Tương tự như tách hộ khẩu của Luật Cư trú 2006, tách hộ là việc thành viên trong hộ gia đình tách ra làm một chủ hộ độc lập khi đáp ứng các điều của pháp luật quy định.

2. Thủ tục tách hộ khẩu của Luật Cư trú 2020

     Tuy về bản chất tương đồng với nhau nhưng so với trước đó, việc tách hộ trong Luật Cư trú 2020 có nhiều điểm thay đổi về các trường hợp và thủ tục. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tách hộ.

2.1 Quy định cũ về thủ tục tách sổ hộ khẩu trong Luật Cư trú 2006

     Thủ tục tách sổ hộ khẩu được quy định tại Điều 27 Luật Cư trú 2006, sửa đổi bổ sung 2013 như sau:

Điều 27. Tách sổ hộ khẩu

1. Trường hợp có cùng một chỗ ở hợp pháp được tách sổ hộ khẩu bao gồm:

a) Người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và có nhu cầu tách sổ hộ khẩu;

b) Người đã nhập vào sổ hộ khẩu quy định tại khoản 3 Điều 25 và khoản 2 Điều 26 của Luật này mà được chủ hộ đồng ý cho tách sổ hộ khẩu bằng văn bản.

2. Khi tách sổ hộ khẩu, người đến làm thủ tục phải xuất trình sổ hộ khẩu; phiếu báo thay đổi hộ khẩu, nhân khẩu; ý kiến đồng ý bằng văn bản của chủ hộ nếu thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều này.

3. Trong thời hạn bảy ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền phải trả kết quả giải quyết việc tách sổ hộ khẩu; trường hợp không giải quyết việc tách sổ hộ khẩu thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

     Như vậy theo quy định của Luật Cư trú 2006, điều kiện để được tách hộ bao gồm:

  • Người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và có nhu cầu tách sổ hộ khẩu;
  • Người đã nhập vào sổ hộ khẩu và được chủ hộ đồng ý cho tách sổ hộ khẩu bằng văn bản.

Thủ tục tách hộ

2.2 Điểm mới về thủ tục tách hộ theo Luật Cư trú 2020

     Tuy đã bỏ sổ hộ khẩu giấy nhưng thông tin về của người dân hiện nay vẫn được cập nhật tại Cơ sở dữ liệu về cư trú, quy định về tách hộ hiện nay được quy định tại Điều 25 Luật Cư trú 2020

Điều 25. Tách hộ

1. Thành viên hộ gia đình được tách hộ để đăng ký thường trú tại cùng một chỗ ở hợp pháp khi đáp ứng các điều kiện sau đây:

a) Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; trường hợp có nhiều thành viên cùng đăng ký tách hộ để lập thành một hộ gia đình mới thì trong số các thành viên đó có ít nhất một người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;

b) Được chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đồng ý, trừ trường hợp thành viên hộ gia đình đăng ký tách hộ là vợ, chồng đã ly hôn mà vẫn được cùng sử dụng chỗ ở hợp pháp đó;

c) Nơi thường trú của hộ gia đình không thuộc trường hợp quy định tại Điều 23 của Luật này.

2. Hồ sơ tách hộ bao gồm tờ khai thay đổi thông tin cư trú, trong đó ghi rõ ý kiến đồng ý cho tách hộ của chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp, trừ trường hợp đã có ý kiến đồng ý bằng văn bản.

Trường hợp tách hộ sau ly hôn quy định tại điểm b khoản 1 Điều này thì hồ sơ tách hộ bao gồm tờ khai thay đổi thông tin cư trú, giấy tờ, tài liệu chứng minh việc ly hôn và việc tiếp tục được sử dụng chỗ ở hợp pháp đó.

3. Thủ tục tách hộ được thực hiện như sau:

a) Người đăng ký tách hộ nộp hồ sơ quy định tại khoản 2 Điều này đến cơ quan đăng ký cư trú;

b) Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thẩm định, cập nhật thông tin về hộ gia đình liên quan đến việc tách hộ vào Cơ sở dữ liệu về cư trú và thông báo cho người đăng ký về việc đã cập nhật thông tin; trường hợp từ chối giải quyết tách hộ thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

     So với Luật Cư trú 2006, thủ tục tách hộ có một số điểm mới như sau:

Thứ nhất, bổ sung điều kiện về năng lực chủ thể khi có nhiều thành viên cùng đăng kí tách hộ.

     Để có thể thực hiện việc tách hộ, cá nhân đương nhiên phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Tuy nhiên, Luật cư trú cũng bổ sung thêm quy định về trường hợp có nhiều cá nhân cùng đăng kí tách hộ, khi đó, điều kiện về năng lực chủ thể không phải là điều kiện bắt buộc cho tất cả các thành viên. Chỉ cần có ít nhất một thành viên trong đó có năng lực hành vi dân sự đầy đủ là được.

     Tuy trước đây, vấn đề này đã được ghi nhận như một điều luật bất thành văn, quy định này cũng không mang tính mới hoàn toàn nhưng việc ghi nhận cụ thể trong Luật góp phần hoàn chỉnh thêm các quy định của pháp luật, tạo ra cơ sở rõ ràng cho người dân và cơ quan quản lý tiến hành các thủ tục liên quan.

Thứ hai, vợ, chồng đã ly hôn mà vẫn cùng sử dụng chỗ ở thì khi tách hộ không cần sự đồng ý của chủ hộ

     Khi muốn đăng ký hộ khẩu thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình thì cá nhân phải được sự đồng ý của chủ hộ, trừ các trường hợp liên quan đến nhân thân theo quy định tại Khoản 2 Điều 20 Luật Cư trú 2020.

     Do đó, về nguyên tắc khi muốn thay đổi nơi đăng kí thường trú hoặc khi muốn tách hộ đều cần phải có sự đồng ý từ chủ hộ, việc quy định như vậy là hoàn toàn hợp lý.

     Tuy nhiên, pháp luật cũng đưa ra một trường hợp ngoại lệ, đó là đối với trường hợp vợ, chồng đã ly hôn mà vẫn được cùng sử dụng chỗ ở hợp pháp đó.

     Quy định này nhằm ghi nhận những trường hợp trên thực tế, vợ chồng đã ly hôn nhưng không phân chia hoặc thỏa thuận cùng sử dụng chỗ ở hợp pháp, trong trường hợp đó thì để thuận tiện cho công việc và các vấn đề liên quan đến đời sống, vợ hoặc chồng hoàn toàn có quyền tách hộ mà không cần sự cho phép của người còn lại.

     Khi đó, thành phần hồ sơ để thực hiện việc tách hộ ngoài tờ khai thay đổi thông tin cư trú thì người có nhu cầu phải nộp thêm cả giấy tờ, tài liệu chứng minh việc ly hôn và việc tiếp tục được sử dụng chỗ ở hợp pháp đó.

     Giấy tờ chứng minh việc tiếp tục sử dụng chỗ ở hợp pháp có thể là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên cả vợ hoặc chồng. Tuy nhiên trong thời gian tới vẫn cần có thêm Nghị định hướng dẫn cụ thể hơn về vấn đề này, để dự liệu cho những trường hợp không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ có tên của một người.

Thứ ba, việc tách hộ không được vi phạm vào Điều 23 của Luật Cư trú

     So với trước đó, Luật Cư trú 2020 đã bổ sung thêm các trường hợp không được đăng kí thường trú mới, do đó, khi tách hộ nơi thường trú của hộ gia đình không được thuộc một trong các trường hợp sau đây:

  • Chỗ ở nằm trong địa điểm cấm, khu vực cấm xây dựng hoặc lấn, chiếm hành lang bảo vệ quốc phòng, an ninh, giao thông, thủy lợi, đê điều, năng lượng, mốc giới bảo vệ công trình hạ tầng kỹ thuật, di tích lịch sử – văn hóa đã được xếp hạng, khu vực đã được cảnh báo về nguy cơ lở đất, lũ quét, lũ ống và khu vực bảo vệ công trình khác theo quy định của pháp luật.
  • Chỗ ở mà toàn bộ diện tích nhà ở nằm trên đất lấn, chiếm trái phép hoặc chỗ ở xây dựng trên diện tích đất không đủ điều kiện xây dựng theo quy định của pháp luật.
  • Chỗ ở đã có quyết định thu hồi đất và quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; chỗ ở là nhà ở mà một phần hoặc toàn bộ diện tích nhà ở đang có tranh chấp, khiếu nại liên quan đến quyền sở hữu, quyền sử dụng nhưng chưa được giải quyết theo quy định của pháp luật.
  • Chỗ ở bị tịch thu theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; phương tiện được dùng làm nơi đăng ký thường trú đã bị xóa đăng ký phương tiện hoặc không có giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật.
  • Chỗ ở là nhà ở đã có quyết định phá dỡ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

     KẾT LUẬN: Quy định về thủ tục tách hộ của Luật Cư trú 2020 trên thực tế không có quá nhiều thay đổi so với trước đây, pháp luật cũng chỉ điều chỉnh lại một số thủ tục và điều kiện để phù hợp với tình hình thực tế.

Thủ tục tách hộ

3. Tình huống tham khảo: Hồ sơ đăng ký thường trú theo Luật Cư trú 2020

     Thưa Luật sư, hiện nay tôi có một vấn đề muốn nhờ Luật sư tư vấn như sau: Tôi và chồng có dự định kết hôn vào tháng 8 năm 2021 vì hiện tại tôi vẫn đang đi công tác, chưa về nước. Như tôi được biết thì đến lúc đó, Luật Cư trú mới có hiệu lực. Vậy tôi muốn hỏi Luật sư là có thay đổi gì về thủ tục nhập khẩu khi tôi về nhà chồng hay không? Rất mong nhận được câu trả lời của Luật sư, tôi xin cảm ơn Luật sư.

     Từ tháng 7 năm 2021, khi Luật Cư trú 2020 có hiệu lực thì thủ tục đăng kí thường trú trong trường hợp vợ về ở với chồng được quy định như sau:

     Bạn cần nộp hồ sơ đến Công an cấp huyện nơi chồng bạn đang đăng ký thường trú. Hồ sơ bao gồm các giấy tờ sau:

  • Tờ khai thay đổi thông tin cư trú, trong đó có ý kiến đồng ý của chồng bạn về việc cho bạn đăng ký thường trú.
  • Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn.

     Sau khi nhận được hồ sơ đầy đủ và hợp lệ từ bạn, trong thời hạn 07 ngày làm việc, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thẩm định, cập nhật thông tin về nơi thường trú mới của người đăng ký vào Cơ sở dữ liệu về cư trú và thông báo cho bạn về việc đã cập nhật thông tin đăng ký thường trú; trường hợp từ chối đăng ký thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

     Như vậy so với trước đó, bạn không cần phải thực hiện thủ tục chuyển hộ khẩu nữa, chỉ cần đăng kí ở nơi mà bạn muốn đăng kí mới.

Dịch vụ hỗ trợ khách hàng về điểm mới về thủ tục tách hộ khẩu:

Tư vấn qua Tổng đài 19006500: Đây là hình thức tư vấn được nhiều khách hàng sử dụng nhất, vì bạn có thể đặt thêm các câu hỏi về Đđểm mới về thủ tục tách hộ khẩu như: hồ sơ, thủ tục, chi phí tách hộ khẩu… Chỉ sau một vài câu hỏi của Luật Sư, vấn đề của bạn sẽ được giải quyết; bạn có thể gọi cho Luật Toàn Quốc vào bất cứ thời gian nào chúng tôi luôn sẵn sàng tư vấn cho bạn.

Tư vấn qua Email: Bạn có thể gửi Email câu hỏi về điểm mới về thủ tục tách hộ khẩu về địa chỉ: lienhe@luattoanquoc.com chúng tôi sẽ biên tập và trả lời qua Email cho bạn. Tuy nhiên việc trả lời qua Email sẽ mất nhiều thời gian và không thể diễn tả được hết ý của câu hỏi vì vậy bạn nên gọi cho Luật Toàn Quốc để được tư vấn tốt nhất.

     Luật Toàn Quốc xin chân thành cảm ơn./.

Chuyên viên: Hải Quỳnh